Vijifarmagen
Farmakovijilans; ilaç güvenliliği ile ilgili sorunların saptanması, izlenmesi, değerlendirilmesi, ilaçlara bağlı olarak kısa ve uzun dönemde ortaya çıkması muhtemel advers etki-olayların önlenmesi ya da en aza indirilmesiyle uğraşan multi-disipliner bir çalışma alanıdır. İlaç tüketimi bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de hızla artış göstermektedir ve bu artışa paralel olarak, ilaç güvenliliği konusu kamuoyunda güncel tartışma konuları arasında yerini almaktadır. Yeni ilaç geliştirme aşamalarında ilaç güvenliliği şüphesiz, sıkı bir şekilde denetlenmekte ve araştırılmaktadır. Ne yazık ki pazarlama öncesi yapılan bu araştırmaların ilaç güvenliliğini tam olarak ortaya koyması ve elde edilen sonuçların toplumun geneline uyarlanması her zaman uygun olamamaktadır. Bunun nedenleri arasında;
i. klinik öncesi yapılan toksisite araştırmalarının sonuçlarının her zaman insanlara uyarlanamaması,
ii. klinik çalışmaların kısa sürelerde tamamlanması ve uzun dönemde ortaya çıkması olası problemleri yansıtmaması,
iii. bu araştırmaların denek seçimi aşamasında araştırmaya dahil edilmeme kriterlerinin çok geniş tutulması ve dolayısıyla elde edilen verilen toplumun genelindeki durumu her zaman yansıtamaması,
iv. araştırmaların az sayıda kişi üzerinde yapılıyor olması,
v. gruplar ve toplumlar arasında ilaçlara bağlı sorunların çeşitliliğini etkileyebilecek ekonomik, kültürel, genetik gibi farklılıkların göz ardı edilmesi ve benzeri daha bir çok neden sayılabilir.
Vijifarmagen köşesi, özellikle ilaç güvenliliği konusunda genetik faktörlerin önemini sizlerle paylaşmayı hedeflemektedir. Genetik bilimindeki ilerlemeler doğrultusunda advers ilaç reaksiyonu ile genetik faktörlerin ilişkisi her geçen gün daha iyi anlaşılmaktadır. Örneğin, yurtdışı kaynaklı bir veriye göre, bir yıl içinde advers ilaç reaksiyonu ile sonuçlanan toplam 2227 vakanın %50’sinin genetik faktörlerle (%59’u polimorfizm gösteren, faz I enzimlerini ilgilendiren), %42’sinin ise tıbbi hatalarla ilişkili olduğu bildirilmektedir.
İlaç toksisitesinin genetik faktörlere bağlı olarak değişimini inceleyen farmakogenetik çalışmalar ülkemizde de giderek daha fazla yapılıyor olmakla birlikte, bu konuyu advers ilaç etkileriyle ilişkilendiren araştırmalar sınırlıdır. Bireyin genetik-metabolik profilinin ilaç kullanımı üzerindeki etkisinin ve buna bağlı olarak gelişebilecek advers etkinin değerlendirilmesi, advers ilaç reaksiyonlarında genetik faktörlerin rolünü tespit etmenin yanı sıra, Türk populasyonunun farmakogenomik profilinin belirlenmesine de katkı sağlayacaktır. Bu amaçla Farmakovijilans Derneği öncülüğünde Vijifarmagen çalışma grubunun en kısa zamanda eğitim, araştırma ve ilaç toksisitesinde bireylerin genetik polimorfizmine yönelik rutin faaliyetlere geçmesi planlanmaktadır.
Özetle, Vijifarmagen; ilaç advers etkilerinde genetik faktörlerin rolünün daha iyi anlaşılmasına ve bu konuda bilimsel kamuoyu oluşturulmasına katkı sağlayacaktır. Dolayısıyla Vijifarmagen, sağlık personeli, akademi, ilaç endüstrisi ve sağlık otoritesi gibi konunun bütün taraflarının işbirliğini kolaylaştıracak ve ilaç advers etkileriyle, genetik faktörlerin ilişkisinin tüm boyutlarıyla tartışılmasına uygun bir platform oluşturacaktır.
Beraber çalışma arzumuz, Vijifarmagen’den beklentilerimize ivme katacaktır. Saygılar sunarız.
